İş Kazası ve
Yapılması Gerekenler
İşveren ve Çalışan Sorumlulukları
“İş Kazası”; yasal ve kavramsal açıklamaları yapmadan
önce, asla kendimize yada işletmemize yakıştırmadığımız
bir olgu. Olmasını istemeyiz ancak olmasını istediğimiz
şeylere gösterdiğimiz çaba kadar olmaması için çaba
göstermeye pek yanaşmayız.
Genellikle de olmaması yönündeki çalışmaları Allah’
a havale ederiz. Bu iddialı bir yaklaşım değil; istatistikler
bunu bize söylemekte. Tuzla’ da meydana gelen ölümcül
iş kazaları nedeniyle gazetelerimizde yayınlanan bir sonucu
kanaatimin kanıtı olarak sizlere sunuyorum.
Özellikle Avrupa devletleri ile ilgili kıyaslamaya dikkatinizi
çekmek isterim.
İş kazalarını önleme İş güvenliğinin sağlanması yönünde
çağdaş yaklaşım tehlikeyi önceden tahmin ederek,
tedbirlerini almaya dayanmaktadır. Olay veya iş kazası
olmadan alınan tedbirlere ÖNLEYİCİ (proaktif) tedbirler,
denir. Odaklanmamız gerek nokta burasıdır. Önleyici
tedbirlerden daha önce söz etmiş idik. Daha geniş bir yazıyı
önümüzdeki sayılara bırakarak konumuza dönelim.
Hangi olaylar iş kazası sayılacak?
5510 sayılı yasanın 13. maddesinde iş kazası;
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle
veya görevi nedeniyle, sigortalı kendi adına ve hesabına
bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş veya çalışma
konusu nedeniyle işyeri dışında,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli
olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl
işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) Emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere
gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da
ruhen özre uğratan olay olarak ifade edilmiştir.
Bir kazanın iş kazası sayılması için yukarıda sayılan durumlardan
en az birinin gerçekleşmesi sonucunda sigortalının bedence
veya ruhça arızaya uğraması gerekmektedir.
- İş kazasını bildirme
5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK Sİ-
GORTASI KANUNU 13. Maddesine göre İŞ KAZASI işveren
tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma
da en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde, iş kazası ve meslek
hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile Kuruma
bildirilmesi zorunludur. İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki
yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar.
Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında
bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun denetim
ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya
Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabilir. Bu soruşturma
sonunda yazılı olarak bildirilen hususların gerçeğe uymadığı
ve olayın iş kazası olmadığı anlaşılırsa, Kurumca bu olay
için yersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler, ödemenin yapıldığı
tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan tahsil edilir.
Sıralayacak olursak;
İŞ KAZASINDA İŞVERENCE YAPILACAK İDARİ İŞLEMLER
a) Kazaya uğrayan sigortalıya kurum sağlık tesislerince işe el konuluncaya
kadar ( S.S.K sağlık tesislerine işyeri vizite kağıdı ile ulaştırılacağı ana kadar) sağlık durumunun gerektirdiği sağlık
yardımlarının (İşyeri doktoru işyerinde ise işyeri doktorunca,
sağlık memuru varsa o an için yapılabilecek ilk müdahale) yapılır.
b) Görgü şahitlerinin ifadesi alınarak işverence 3 nüsha halinde
olayın tafsilatlı bir şekilde tutanağa geçirilir. Tutanak işveren veya vekili ve görgü şahitlerince imzalanır.
c) Kazanın meydana geldiği yer zabıtasına (Jandarma veya Emniyet Birimleri) derhal yazı ile bildirilir.
d) Sosyal Sigortalar Kurumu ilgili Sigorta Müdürlüğüne
yazılı bildirimde bulunulur. (Bu bildirim Vizite kağıdı ile yapılır.)
e) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ilgili Bölge
Müdürlüğüne yazılı bildirimde bulunur. (Bu bildirim iş Kazası Bildirim Formu ile yapılır.)
f) Kurum Müfettişlerince soruşturmanın
yapılacağı düşünülerek; işçinin fiilen işe başlamadan kendisinden
alınan veya işyeri doktorunca tanzim edilen doktor raporu
(iş ağır ve tehlikeli işe giriyorsa, akciğer grafisi ve kan grubu
tespit edilmiş “Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalışabilir” raporu, risk
değerlendirmeleri, makine ekipmanların bakım bilgileri, kontrol
formları, çalışana verilen eğitim ile ilgili kayıtlar, işveren tarafından
yapılan denetleme sonuçları ve iş kazası anında işverence
tutulmuş bulunan tutanakların bir nüshası ayrı bir dosyada dosyalanır.
g) İş kazası Cumhuriyet Savcılığına intikal etmiş ise savcılıkça
istenilen belgeler bir dosya halinde bu makama gönderilir.
Tüm bunlar, kaza meydana geldikten, acılar yaşanmaya başladıktan
sonraki süreçleri içermektedir. Bilinmesi gereken şudur ki; İş
Güvenliği öncelikle, tehlikeyi önceden tahmin ederek tedbirlerini
almaya dayanmaktadır. Olay veya kaza olmadan alınan ÖNLEYİCİ
tedbirler kazadan önce, BEDEL ödenmeden alındığından,
kaza sonrası alınan DÜZELTİCİ tedbirlerden maliyeti çok daha
düşüktür.
Kaza olduktan sonra alınan DÜZELTİCİ tedbirlerin maliyetinin her zaman yüksek olduğunu unutmamamız gereklidir.
* UNUTULMAMALIDIR Kİ, ÖNLEMEK ÖDEMEKTEN DAHA UCUZDUR.
